İbn Haldun Üniversitesi ev sahipliğinde, İbn Haldun Üniversitesi Kütüphane Daire Başkanlığı, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlıkları, İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlıklarının iş birliği ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü'nün katkılarıyla düzenlenen II. Nadir Eserler Konferansı (NEK 2025), 16 Aralık 2025 tarihinde, "Köklerden Kodlara: Nadir Eserler ve Yapay Zekâ" temasıyla büyük bir başarıyla gerçekleştirildi. Konferans, İbn Haldun Üniversitesi Medya Merkezi Etkinlik Salonu'nda paralel oturumlarla yapıldı ve 200'ü aşkın katılımcı tarafından yoğun ilgiyle takip edildi. Katılımcılar, nadir eserlerin dijitalleşmesi ve yapay zekânın bu alandaki rolü üzerine gerçekleştirilen oturumlarda, bu önemli alandaki gelişmeleri tartışma fırsatına sahip oldular.
Nadir eserler, yalnızca tarihsel belgeler değil, aynı zamanda kültürümüzün, kimliğimizin ve birincil bilginin önemli taşıyıcılarıdır. Bu değerli mirası korumak, geçmişi anlamanın ötesinde, geleceğe de anlamlı bir miras bırakmak anlamına gelmektedir. Her nadir eser, kültürümüzün ve bilimin şekillenmesinde benzersiz bir bilgi kaynağı olarak önemli bir rol oynamaktadır.
Modern teknolojiler, özellikle yapay zekâ ve dijitalleşme, nadir eserlerin korunması ve erişilebilir hale getirilmesinde büyük bir potansiyel sunmaktadır. Yapay zekâ araçları, geçmişi doğru bir şekilde anlamak ve dijitalleştirme süreçlerinde etkin bir rol oynamak için kritik öneme sahiptir. Optik karakter tanıma (OCR) ve doğal dil işleme (NLP) teknikleri gibi gelişmiş teknolojiler, eski yazıların dijital ortamda hızlı ve doğru bir şekilde okunabilmesini sağlamaktadır.
Konferansta, nadir eserlerin dijitalleştirilmesinde yapay zekânın oynadığı bu kritik rol bir kez daha gözler önüne serildi. Yapay zekâ teknolojilerinin, nadir eserlerdeki bilginin gün yüzüne çıkarılması ve bu bilginin keşfine odaklanarak, bilimsel iletişim için yeni fırsatlar sunacağının önemi tartışıldı. Bu teknolojiler sayesinde, nadir eserlerlerindeki içeriğin dijital ortamda daha verimli bir şekilde analiz edilebileceği, böylece daha geniş bir araştırmacı kitlesine ulaşılabileceği ve kültürel mirasımızın bilim dünyasına kazandırılmasının sağlayacağı katkı değerlendirildi. Nadir eserlerin dijitalleşmesi, yapay zekâ uygulamaları ve bu eserlerin korunması ile erişilebilirliğinin sağlanmasında yeni teknolojilerin rolü üzerine derinlemesine bir tartışma ortamı oluşturdu. Konferanstan çıkan sonuçlarla birlikte, nadir eserlerin daha geniş bir kitleye ulaşması için uluslararası işbirlikleri ve dijital platformlar aracılığıyla global erişimin artırılması gerektiği vurgulandı.
Yapay zakâ alanındaki gelişmeler, nadir eserlerin dijital ortamda daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlarken, araştırmacılar için de büyük bir kolaylık sunmaktadır. Bu sayede, nadir eserlerin dijitalleştirilmesi ve içerik analizinin yapılması kolaylaşmakta, kültürel mirasımızı gelecek nesillere aktarabilmek mümkün olmaktadır. Bu süreçler, hem geçmişi doğru şekilde anlamamıza olanak tanırken, hem de geleceğin nesilleri için paha biçilmez bir kaynak oluşturacaktır.
Konferansın açılış konuşmalarında:
Etkinlik kapsamında, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Destek ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü Kütüphaneler Daire Başkanı Sayın Ayhan Tuğlu'ya "2025 Yılı Nadir Eserlere Hizmet Ödülü" takdim edildi. Ayrıca, oturum başkanlarına plaket, bildiri sahiplerine ve katılımcılara katılım sertifikaları takdim edildi.
Konferansa 29 farklı kurumdan katılım sağlayan araştırmacılar, 37 bildiri sundu ve 6 atölye çalışması gerçekleştirildi. Düzenlenen atölye çalışmaları, katılımcılara nadir eserlerin dijitalleştirilmesi, restorasyonu ve yapay zekâ ile analiz edilmesi gibi konularda pratik bilgiler sunma fırsatı sundu.
Programda Yer Alan Oturumlar
Katılımcılar, aşağıda verilen sekiz ayrı oturumda, teknolojilerin gelişmesiyle birlikte dijitalleşmenin daha hızlı ve verimli hale geleceği konusunda fikir alışverişinde bulundular. Alanlarında uzman konuşmacıların sunumlarıyla bu alandaki güncel gelişmeleri ve etkili yöntemleri tartışma fırsatı buldular. Programda yer alan oturumlar, nadir eserlerin dijitalleştirilmesi sürecindeki teknolojik yeniliklerden, kültürel mirasın korunmasındaki tarihsel ve modern yaklaşımlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsadı. Bu oturumlar, katılımcılara hem akademik hem de pratik anlamda önemli bilgiler ve yeni bakış açıları sundu.
Etkinlik kapsamında ayrıca, "Türk Arşivciler Derneği: Belgelerin Işığında Geçmişten Günümüze Nadir Eserlerin İzini Sürmek" başlıklı sergi, geleneksel cilt sanatları, nadir eserlerin restorasyonu ve dijitalleştirilmesi üzerine bilgi edinme fırsatları sunan atölye çalışmaları büyük ilgi gördü.
İbn Haldun Üniversitesi Kütüphanesi olarak, etkinliğe katılım gösteren tüm katılımcılara teşekkür eder, bir sonraki etkinliklerde tekrar bir araya gelmeyi temenni ederiz.
